ד"ר שרה זילברשטרום

ד"ר שרה זילברשטרום לשכת שרת החינוך מנהלת הוועדה

د. سارة زيلبرشتروم

مكتب وزير التربية والتعليم

مديرة اللجنة

Dr. Sarah Zilberstrom

Office of the Minister of Education

The director of the committee



שרת החינוך, חה"כ ד"ר יפעת שאשא ביטון, הציבה את 'החיים בשותפות' כאחת ממטרות מערכת החינוך. קידום החיים המשותפים בין כל הקבוצות והמגזרים מהם מורכבת החברה הישראלית, הפך בשנים

האחרונות לאחד מאתגריה הדחופים והחשובים של החברה הישראלית. השסעים המרובים – השסע הלאומי, השסע האידיאולוגי, השסע הדתי והשסע העדתי, כמו גם הקיטוב ההולך וגובר והיעדרה של תרבות שיח, כל אלו ועוד מהווים איומים ממשיים על דמותה העתידית של החברה בישראל. אנו מאמינים כי למערכות החינוך ולכלל אנשי החינוך יש תפקיד משמעותי ביותר בקידומה של לכידות חברתית, הנשענת על יצירת מרחב לכלל הזהויות וקבוצות האוכלוסייה. לכידות, אין פירושה מחיקה או טשטוש זהות, אך נקודת המוצא היא שהמגוון הוא גורם בעל פוטנציאל מעשיר עבור החברה הישראלית. המטרה היא להצמיח בוגרים שהם אזרחים בעלי תודעה, זהות עצמית מגובשת, תחושת שייכות, מעורבות ואחריות לחברה ולמדינה, הרוצים לפעול כשערכי הצדק, השוויון והשמירה על המורשת חשובים להם.

 בעקבות כך הוקמה ועדה משרדית בנושא 'חיים בשותפות'. יו"ר הוועדה הוא מר אבי גנון, המשנה למנכ"לית משרד החינוך. מנהלת הוועדה היא ד"ר שרה זילברשטרום, מלשכת שרת החינוך.

בוועדה חברים נציגים בכירים ממטה המשרד, המחוזות, השלטון המקומי, אגפי חינוך, נציגי אקדמיה, ארגוני המורים, נציגי מנהלים, גננות ומורים, נציגי הורים ונציגי תלמידים, נציגי ציבור ונציגי ארגוני החברה האזרחית. הוועדה מלווה על ידי היחידה לתיאום המאבק בגזענות במשרד המשפטים, והיחידה לשיתופי פעולה בינמגזריים באגף ממשל וחברה במשרד ראש הממשלה.

מטרות הוועדה:

1 . מיפוי איתור ואפיון של כלל הפעולות במטה, במחוזות, ברשויות ובמוסדות החינוך בנושא חיים משותפים, תוך מטרה לסנכרן את העשייה ולבחון את הפערים, למתן מענים נדרשים. וכןלמידת תמונת המצב ביחס לתופעות של גזענות, אפליה והדרה במערכת החינוך, ובכלל זה: זיהוי הביטויים של התופעות, היקפן, האוכלוסיות הנפגעות והסיבות להופעתן.

 2 . קידום תפיסת החיים בשותפות במערכת החינוך, מכבוד לאחר, תוך חיזוק הזהות העצמית והתפיסה ששונות תורמת לגיוון ולעושר תרבותי. ב. פיתוח המלצות למנגנונים, כלים ומתודולוגיות אשר יקדמו תפיסה כלל מערכתית לקידום חיים בשותפות, תוך פיתוח מדדים בנושא.

 3 . חינוך נגד גזענות ומניעה של גילויי גזענות, קידום תפיסה של אפס סובלנות כלפי ביטויים ותופעות של גזענות ואפליה, תוך העלאת המודעות לזיהוי התנהגות גזענית ומפלה. פיתוח המלצות למנגנונים, כלים, מתודולוגיות, לחינוך וטיפול בתופעות של אפליה, הדרה וגזענות, תוך פיתוח מדדים בנושא.

 עקרונות העבודה של הוועדה:

 1 . פיתוח תפיסה משרדית מחייבת, הכוללת עיגון בחוזר מנכ"ל והנחיות ברורות

2 . מתן מענה לליקויים שהועלו בדו"ח מבקר המדינה בנושא

3 . מיקוד בפעולות ארוכות טווח במטה המשרד, צוותי החינוך, תלמידים וקשרי ממשלה ומגזר שלישי

4 . התבססות על הידע שנצבר במטה לחינוך אזרחי ובהמלצות הצוות לאחר מבצע "שומר החומות"

5 . התייחסות לרצף החינוכי – חינוך בגיל הרך, חינוך יסודי, חינוך על יסודי וסטודנטים

6 . התייחסות לרצף החינוכי – חינוך פורמאלי וחינוך חברתי קהילתי

7 . דגש על מרכזיות צוותי החינוך וההוראה בהובלת תהליכי שינוי בשגרה ובזמן משבר

8 . שיתוף ארגוני חברה אזרחית הפועלים בתחום החינוך לחיים בשותפות וחינוך נגד גזענות

9 . עבודה שוטפת ומסונכרנת עם כל הגורמים במשרד, לרבות דוברות ופרסום

על הוועדה מוטל להגיש המלצות אופרטיביות לשרת החינוך תוך ששה חודשים מיום מינוי הוועדה.

בימים אלו נפתח גם אתר היוועצות לקהל הרחב, על מנת לשמוע תובנות מהציבור בנושא. https://yoursay.education.gov.il/19791 האתר מונגש בעברית ובערבית

وزيرة التعليم، عضو الكنيست د. يفعات شاشا بيطون، وضعت قضيّة "العيش بشراكة" كأحد أهداف جهاز التعليم. في السنوات الأخيرة، أصبح تعزيز الحياة المشتركة بين جميع المجموعات والقطاعات التي يتألّف منها المجتمع الإسرائيليّ أحد التحدّيات الأهمّ والأكثر إلحاحًا. باتت الانقسامات المتعدّدة – كالانقسام القوميّ، والأيديولوجيّ، والدينيّ، والطائفيّ، بالإضافة إلى الاستقطاب الآخذ في الازدياد وانعدام ثقافة الحوار، تشكّل تهديدات حقيقيّة للصورة المستقبليّة للمجتمع الإسرائيليّ. نحن نؤمن أنّ لأجهزة التعليم، ولجميع المربّين، دورًا بالغ الأهميّة في تعزيز التماسك الاجتماعيّ الذي يستند إلى خلق حيّز لكافّة الهويّات والمجموعات السكّانيّة. لا يعني التماسك محو أو طمس الهويّات، فنقطة الانطلاق هي أنّ التنوّع هو عامل مثرٍ للمجتمع الإسرائيليّ. الهدف هو تنمية الخرّيجين ليصبحوا مواطنين واعين وذوي هويّة ذاتيّة مُبلورة، ولديهم شعور بالانتماء والمُشاركة والمسؤوليّة تجاه المجتمع والدولة، ويرغبون في العمل مع أخد قيم العدالة والمساواة والحفاظ على التراث بعين الاعتبار.

على أثر ذلك، أُنشِئت لجنة وزاريّة لموضوع "العيش بشراكة". رئيس اللجنة هو السيّد آفي غانون، نائب المديرة العامّة لوزارة التعليم، ومديرة اللجنة هي د. سارة زيلبِرشطروم من مكتب وزيرة التعليم.

تتكوّن اللجنة من مندوبين كبار عن مقرّ الوزارة، واللواءات، والحكم المحلّيّ، وأقسام التعليم، ومندوبين عن المؤسّسات الأكاديميّة، ونقابات المعلّمين، ومندوبين عن المديرين، وعن حاضنات ومعلّمين، ومندوبين عن الأهل والتلاميذ، ومندوبي جمهور، ومندوبين عن منظّمات المجتمع الأهليّ. ترافق عمل اللجنة وحدة التنسيق لمحاربة العنصريّة في وزارة العدل، ووحدة التعاون العابر للقطاعات في قسم الحكم والمجتمع في مكتب رئيس الحكومة.

أهداف اللجنة:

  1. مسح، تحديد، وإيجاد كلّ الأنشطة حول موضوع الحياة المشتركة؛ في المقرّ، واللواءات، والسلطات المحليّة، والمؤسّسات التعليميّة، بهدف مزامنة العمل وفحص الفجوات، وتوفير الحلول المطلوبة، بالإضافة إلى دراسة صورة الوضع فيما يتعلّق بظواهر العنصريّة والتمييز والإقصاء في جهاز التعليم، ويشمل ذلك: التعرّف على تعبيرات ظواهر العنصريّة، ونطاقها، والمجموعات المتضرّرة، وأسباب ظهورها.
  2. تعزيز مفهوم الحياة بشراكة في جهاز التعليم، ابتداءً من احترام الآخر، وحتّى تقوية الهويّة الذاتيّة والمفهوم بأنّ الاختلاف يسهم في التنوّع والثروة الثقافيّة. وكذلك تطوير توصيات للأنظمة، وأدوات ومنهجيّات تدعم مفهومًا شاملاً لجهاز التعليم لتعزيز الحياة بشراكة، وتطوير مقاييس لهذا الموضوع.
  3. تعليم مناهض للعنصريّة وللوقاية من مظاهر العنصريّة، وتعزيز تصوّر عدم التسامح مطلقًا مع تعبيرات ومظاهر العنصريّة والتمييز، وذلك من خلال رفع الوعي بشأن التعرّف على السلوك العنصريّ والإقصائيّ. تطوير توصيات للأنظمة، وأدوات ومنهجيّات للتعليم ومعالجة ظواهر التمييز، والإقصاء، والعنصريّة، تطوير مقاييس لهذا الموضوع.

مبادئ عمل اللجنة:

  1. تطوير مفهوم وزاريّ مُلزم، يشمل ترسيخ هذا الموضوع في رسالة تعميميّة (חוזר מנכ"ל( من المدير العام وتعليمات واضحة.
  2. توفير حلول للقصور المذكورة في تقرير مراقب الدولة حول هذا الموضوع.
  3. التركيز في أنشطة طويلة الأمد في مقرّ الوزارة، وفي طواقم التعليم، ولدى التلاميذ، والعلاقات الحكوميّة، والمجتمع المدنيّ.
  4. الاعتماد على المعرفة التي تراكمت في مقرّ التعليم المدنيّ وتوصيات الطاقم بعد عمليّة "حامي الأسوار".
  5. التطرّق إلى التسلسل التعليميّ – تعليم الجيل المبكر، التعليم الابتدائيّ، التعليم فوق الابتدائيّ والطلّاب الجامعيّين.
  6. التطرّق إلى التسلسل التعليميّ – التعليم الرسميّ والتعليم الاجتماعيّ-المجتمعيّ.
  7. التأكيد على مركزيّة طواقم التعليم والتدريس في قيادة سيرورات التغيير في الأوقات العاديّة وفي وقت الأزمات.
  8. مشاركة منظّمات المجتمع المدنيّ التي تعمل في مجال التعليم للعيش بشراكة والتعليم المناهض للعنصريّة.
  9. عمل جارٍ ومتزامن مع كلّ العناصر في الوزارة، ويشمل ذلك الناطق بلسان الوزارة وقسم الإعلام.

على اللجنة تقديم توصيات تنفيذيّة لوزيرة التعليم خلال ستّة شهور من تاريخ تعيين اللجنة.

أُطلق في الآونة الأخيرة موقع لاستشارة الجمهور العامّ، وذلك للاستماع إلى تبصّرات الجمهور حول هذا الموضوع.

https://yoursay.education.gov.il/19791 الموقع مُتاح بالعبريّة وبالعربيّة